Ήθη και έθιμα στην Κρήτη : ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ ή ΦΩΤΑ
Δεύτερη μεγάλη γιορτή του Γενάρη, με την οποία κλείνει ο κύκλος των χριστουγεννιάτικων εορτών, είναι τα Φώτα (6 Ιανουαρίου). Την παραμονή λέγονται
τα σχετικά κάλαντα. Απαιτείται αυστηρή αργία. Λένε: «Η πρώτη μέρα τω Φωτών
είναιν απού φωτίζει», επειδή τον «πρώτο αγιασμό» δηλ. αυτόν που φέρνουν από την
ακολουθία του Μικρού Αγιασμού (της παραμονής των Φώτων) τον παίρνουν παντού, στην Αυλώνα, στα μετόχια, στις ελιές, στις λατσίες, στα σφαχτά, στις βάρκες. Την παραμονή των Θεοφανείων είναι νηστεία ως προετοιμασία γιά τον Μεγάλο Αγιασμό. Στό Μικρό Αγιασμό, μπορούμε να πιούμε χωρίς νηστεία. Στον Μεγάλο Αγιασμό
όμως, πρέπει να νηστέψουμε πρίν να τον πιούμε. Το «μεγάλον αγιασμό» (της ημέρας των Φώτων) θεωρείται αμαρτία να τον σκορπίσουν. Τον παίρνουν από την εκκλησία σε ακριβό μαστραπά. Πίνουν όλοι από λίγο και ραντίζουν τους «τέτσαρους καντούνους» του σπιτιού. Ανήμερα των Φωτών, μετά την Λειτουργία, γίνεται η Κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα, (ή λίμνη, ή ποτάμι). Ο ιερέας πετάει ένα σταυρό μέσα στο νερό, (συνήθως ο σταυρός είναι δεμένος πάνω σε σκοινί γιά να μη χαθεί), και πολλοί νέοι βουτούν γιά να πιάσουν τον σταυρό. Είναι εξαιρετική τιμή γιά όποιον βρεί και πιάσει τον σταυρό. Σε μερικά μέρη της Ελλάδας αφήνουν τρία άσπρα περιστέρια ελεύθερα να πετάξουν μόλις ρείξουν το σταυρό, που συμβολίζουν την Αγία Τριάδα (τρία περιστέρια), και το Άγιο Πνεύμα που φανερώθηκε "εν είδη περιστεράς" όταν ο Ιησούς βαφτιζόταν στον Ιορδάννη. Ο παππάς και οι πιστοί ψάλλουν το απολυτίκιο "Εν Ιορδάνη βαφτιζομένου σου Κύριε..." κατά τη διάρκεια της Καταδύσεως του Σταυρού. Επίσης είναι έθιμο τον Ιανουάριο να ευλογήσει ο παππάς τα σπίτια μας με αγιασμό (να μας 'γιάσει).
πηγή : www.rethimno.gr
τα σχετικά κάλαντα. Απαιτείται αυστηρή αργία. Λένε: «Η πρώτη μέρα τω Φωτών
είναιν απού φωτίζει», επειδή τον «πρώτο αγιασμό» δηλ. αυτόν που φέρνουν από την
ακολουθία του Μικρού Αγιασμού (της παραμονής των Φώτων) τον παίρνουν παντού, στην Αυλώνα, στα μετόχια, στις ελιές, στις λατσίες, στα σφαχτά, στις βάρκες. Την παραμονή των Θεοφανείων είναι νηστεία ως προετοιμασία γιά τον Μεγάλο Αγιασμό. Στό Μικρό Αγιασμό, μπορούμε να πιούμε χωρίς νηστεία. Στον Μεγάλο Αγιασμό όμως, πρέπει να νηστέψουμε πρίν να τον πιούμε. Το «μεγάλον αγιασμό» (της ημέρας των Φώτων) θεωρείται αμαρτία να τον σκορπίσουν. Τον παίρνουν από την εκκλησία σε ακριβό μαστραπά. Πίνουν όλοι από λίγο και ραντίζουν τους «τέτσαρους καντούνους» του σπιτιού. Ανήμερα των Φωτών, μετά την Λειτουργία, γίνεται η Κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα, (ή λίμνη, ή ποτάμι). Ο ιερέας πετάει ένα σταυρό μέσα στο νερό, (συνήθως ο σταυρός είναι δεμένος πάνω σε σκοινί γιά να μη χαθεί), και πολλοί νέοι βουτούν γιά να πιάσουν τον σταυρό. Είναι εξαιρετική τιμή γιά όποιον βρεί και πιάσει τον σταυρό. Σε μερικά μέρη της Ελλάδας αφήνουν τρία άσπρα περιστέρια ελεύθερα να πετάξουν μόλις ρείξουν το σταυρό, που συμβολίζουν την Αγία Τριάδα (τρία περιστέρια), και το Άγιο Πνεύμα που φανερώθηκε "εν είδη περιστεράς" όταν ο Ιησούς βαφτιζόταν στον Ιορδάννη. Ο παππάς και οι πιστοί ψάλλουν το απολυτίκιο "Εν Ιορδάνη βαφτιζομένου σου Κύριε..." κατά τη διάρκεια της Καταδύσεως του Σταυρού. Επίσης είναι έθιμο τον Ιανουάριο να ευλογήσει ο παππάς τα σπίτια μας με αγιασμό (να μας 'γιάσει).
πηγή : www.rethimno.gr
